KEJAWEN

Piwulang utami

Secatur (sarupa, sajiwa, sawanda lan saekapraya)

Sarupa : kekalihipun rumaos menawi garwanipun punika bagus/ayu piyambak
Sajiwa : kedah saged momong watak satunggal-satunggalipun
Sawanda : adeging bebrayan pamonging gesang kekalih
Saekapraya : kedah jumurung dhateng karsa, cipta tuwin sedya ingkang sae lan utami


Tepa ing rasa, Dana ing tepa, Temen tobating rila

Tepa ing rasa : tepa menika ukuran, rasa punika pangraos. Samukawis patrap lan makarti punika kedah manut raosipun piyambak. Menawi tumrap raosipin boten sekeca ing prayogi, sampun dipun cakaken dhateng tiyang sanes

Dana ing tepa : rasa pangraosbmakaten punika, kula aturi ngecakaken ing bebrayan agung, adatipun saged sumingkir saking watak srei drengki, jahil methakil, dahwen, panasthen, kamiopen

Temen tobating rila : tumrap kakung, kanthi temen tresna garwa, martobat sampun tuman rabi malih, rila legawa narima trusing batos garwa satunggal boten telas salaminipun, adatipun saged nyaketaken tresna bektinipun garwa. Tumrap putrid semanten ugi, adatipun nyaketaken sih tresnanipun kakung


Guna, Kaya lan Sura

Guna : sugih kabisan

Kaya : saged ngendalekaken asil

Sura : pun wani utawi kendel

Sadaya gegayuhan saged kaleksanan, jer linambaran kuwanen, kados piwulangipun Prabu Rama dhateng Wanara Seta Anoman “Sapa wani ing gampang, wedi ing kewuh, samubarang nora bakal bisa kelakon”


Gemi, Nastiti, Ngati-ati

Gemi : ora gelem ngetokake waragat kang ora perlu

Nastiti : weruh ing petung, ora gampang keblithuk

Ngati-ati : bisa ngormati marang guna kayaning laki


Rigen, Mugen, Tengen

Rigen : bisa nata amrih tata lan prayoga

Mugen : manut sapakon, nora rongeh

Tengen : teteg utawi tawakal


Kabrayan, Kahartan, Kayuswan, Kawibawan (Panca utamaning gesang balewisma)

Kabrayan : sugih anak

Kahartan : sugih dhuwit/rejeki

Kayuswan : dawa umure

Kawibawan : hanggadhahi watak budi luhur


Sasana, Busana, Baksana

Sasana : mbudidaya papan manut sakuwasanipun, dhedhasar sarujukan

Busana : ngagem busana manut sakuwasanipun, dhedhasar narima

Baksana : dhedhaharan ingkang jumbuh kaliyan wulu, wedalipun


Sama, Beda, Dana, Dhendha

Sama : pengrengkuhipun sami-sami ahli waris sami

Beda : nadyan darajat padha, reh kawajibanipun tetep beda

Dana : saged jagi asmanipun satunggal-satunggalipun

Dhendha : adiling ukum, boten wigah-wigih, elik-elik dhumateng sasaring tumindak satunggal-satunggalipun


Gegebengan Malima (Momong, Momot, Momor, Mursid, Murakabi) saking Panakawan :

Momong : saged ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karsa, tut wuri handayani. Kajawi dhawuh ugi saged nuladhani ( saged momong bendaranipun )

Momot : ing atasipun kakung sasaged-saged kedah asipat bebasan weteng segara gulu bengawan. Tegesipun sarwa saged hamadhani awon lan sae, tan gampil serik lamun cinacat, ugi boten gampil bombong menawi kaalembana ( saged nyimpen wewadi )

Momor : gampil ing pasrawungan, ingkang esthinipun mamrih jembaring pasrawungan, miwah ngrembakaning karukunan, kanthi boten mbenten-mbentenaken derajat lan pangkat

Mursid : landep ing panggrahita, boten cengkah kaliyan tegesipun kautaman, ing idhep hamung mamrih saya indhaking darajat brayat lan kulawarga, ingkang pungkasanipun migunani tumrap bebrayan

Murakabi : boten among kangge kabetahaning brayat kemawon ananing migunani tumrap tiyang sanes.

 

BUDI PEKERTI :

  1. Ampun mbiji tiyang saking blegering badan, nanging saking tumindakipun.
  2. Abdi kedah setyo dhateng bendara.
  3. Tiyang kedah saged nampi pepesthening Gusti.

 

 

 

PRIMBON JAWA

NEPTUNING DINA NEPTUNING PASARAN
Ahad = 5 Legi = 5
Senen = 4 Pahing = 9
Selasa = 3 P o n = 7
Rabu = 7 Wage = 4
Kemis = 8 Kliwon = 8
Jum’at = 6
Sabtu = 9

 

DINA KALAHIRAN SARTA PANGURIPANE
Minangka pinuju kalairanipun kapendhet saking gunggungipun neptu dinten lan pasaran, lajeng dipun wuwuhi kalawan neptunipun sasi :

 

Muharram
neptunipun setunggal
Rajab
neptunipun tiga
Shafar
neptunipun tiga
Sya’ban
neptunipun gangsal
Rabi’ulawal
neptunipun sekawan
Ramadhan
neptunipun enem
Rabi’ulakhir
neptunipun enem
Syawal
neptunipun setunggal
Jumadi’lawal
neptunipun pitu
Zulkaidah
neptunipun kalih
Jumadi’lakhir
neptunipun kalih
Zulhijjah
neptunipun sekawan

 

Kapendhet saking neptunipun sasi kalairan, Sakmenika gunggungipun wau menawi langkung saking 10, lajeng ditilar 9, pinten sisanipun. Menawi sisa :

  • 2 utawi 6, menika wiji Lor, kang dados panguripanipun dagang, sanadyan kalih liya-liyanipun sampun benten kaliyan dagang.
  • 3 utawi 5, menika wiji kilen, panguripanipun laku Santri, sanadyan kalih liya-liyanipun, sampun benten kaliyan saking laku Santri.
  • 1 utawi 4, menika wiji Wetan, panguripanipun lakui priyayi, sanadyan kalih liya-liyanipun, sampun benten kaliyan saking laku Priyayi.
  • 7 utawi 8, menika wiji Kidul, panguripanipun among tani, sanadyan kalih liya-liyanipun, sampun benten kaliyan among tani.
  • 9, menika dipun wastani : tanpa tenggak tanpa siran, inggih menika wiji Raja, watakipun boten kenging dipun perintah, malah mrentah.

 

 

 

 

PETUNG PANCA SUDA

 

 

WATAKING MANUNGSA SAKA DINA KALAIRANE

Dina Ahad

  • Legi : Sumur Sinaba
  • Paing : Wasesa Sagara
  • Pon : Bumi Kapethak
  • Wage : Satria Wibawa
  • Kliwon : Lebu Katiyub Angin
Dina Kemis

  • Legi : Satria Wibawa
  • Paing : Lebu Katiyup Angin
  • Pon : Satria Wibawa
  • Wage : Tunggak Semi
  • Kliwon : Bumi Kapethak
Dina Senen

  • Legi : Tunggak Semi
  • Paing : Wasesa Sagara
  • Pon : Sumur Sinaba
  • Wage : Wasesa Sagara
  • Kliwon : Satria Wirang
Dina Jum’at

  • Legi : Satria Wirang
  • Paing : Tunggak Semi
  • Pon : Lebu katiyup Anging
  • Wage : Sumur Sinaba
  • Kliwon : Wasesa Sagara
Dina Selasa

  • Legi : Wasesa Segara
  • Paing : Satria Wirang
  • Pon : Satria Wibawa
  • Wage : Lebu Katiyub Angin
  • Kliwon : Sumur Sinaba
Dina Sabtu

  • Legi : Bumi Kapethak
  • Paing : Satria Wibawa
  • Pon : Wasesa Sagara
  • Wage : Satria Wirang
  • Kliwon : Tunggak Semi
Dina Rebo

  • Legi : Sumur Sinaba
  • Paing : Wasesa Segara
  • Pon : Bumi Kapethak
  • Wage : Satria Wibawa
  • Kliwon : Lebu Katiyub Angin

 

 

 

 

 

PETUNG PANCASUDA

 

Kangge nikahake temanten.


Ing ngisor iki petungan ala beciking dina kang prayoga kapilih utawa sinirik lamun arep nikahake panganten, miliha dina kang becik kanggo nikahan. Anjupuka neptuning dina lan neptuning pasaran ginunggung, ananging neptu-neptu mau kudu awewaton neptu-neptu kang kang tumrap petungan Pancasuda-Ringkes, yakuwi:

NEPTUNING DINA NEPTUNING PASARAN
Ahad
neptune 3
Legi
neptune 2
Senen
neptune 4
Pahing
neptune 3
Selasa
neptune 5
P o n
neptune 4
Rabu
neptune 6
Wage
neptune 5
Kemis
neptune 7
Kliwon
neptune 1
Jumat
neptune 1
Sabtu
neptune 2

Lamun gunggungan saka neptuning dina lan neptuning pasaran mau tinemu wilangan :

  • 7, iku tiba petungan : Nuju Padu, watake panganten utawa wong tuwane tansah tukar padu nganti salawase .
  • 2 utawa 8, iku petungan : Demang Kandhuruhan, watake panganten utawa wong tuwane sok nemu lara.
  • 3 utawa 9, iku petungan : Sanggar Waringin, watake panganten utawa wong tuwane sok nemu bungah lan seneng.
  • 4 utawa 10, iku petungan : Mantri Sinaroja, watake panganten utawa wong tuwane sok nemu karaharjan lan kasenengan.
  • 5 utawa 11, iku petungan : Menjangan Ketawan, watake panganten utawa wong tuwane sok kelangan utawa wong akeh sok ana kang duwe niat ala marang dheweke.
  • 6 utawa 12, iku petungan : Nuju Pati, watake panganten ora suwe, bakal pegat mati utawa pegat urip, tur akeh kasusahan kang tinemu.

SEJARAH DINTEN PEKENAN WULAN TAUNPAWUKON SA’AT TUWIN WINDU

 

Kanjeng Nabi Idris saweg jumeneng Nata wonten ing nagari Malebari, punika karsa angleluri, anulad amastani dinten. Semanten etanging taun surya 1020 taun awit saking Kanjeng Nabi Adam. Ing ngandhap punika pratelanipun dinten Samsu, Kammar, Marih, ‘Atarit, Mustari, Johar lan Jokal Punika panganggitipun dinten ingkang kaping sepisan.

Nomer kekalih Kanjeng Nabi Idris, saweg jumeneng Nata wonten nagari ing Babel, lajeng Kanjeng Sultan Harmasulhakim, karsa anganggit amastani adamel dinten malih, anuju ing taun surya 1028. Ing ngandhap punika pratelanipun dinten Awal, Ahwal, Dibar, Jibari, Munisa, ‘Arobah lan Sayar. Punika panganggitipun dinten ingkang kaping kalih.

Ing ngandhap punika etangan warsa:

  • Kamal
  • Sur
  • Joja
  • Sirtan
  • ‘Asat
  • Sunbullah
  • Mijan
  • ‘Akrab
  • Kus
  • Jadi
  • Dalwi
  • Kut

Wonten ing P. Jawa ingkang jumeneng Nata Sri Maha Raja Buddhawaka, negari ing Gilingwesi, anenulad anganggit dinten, ingakng setunggal dinten 5, kekalih dinten 7, tetiga wanci 5 dipun wastani sa’at, sakawan masa, panganggitipun Resi Raddhi sakawan wau sinangkalan : Masa angler manglar (taun 296)

Dinten 5

  • Legi
  • Paing
  • Pon
  • Wage
  • Kliwon
Dinten 7

  • Radite
  • Soma
  • Anggara
  • Buddha
  • Respati
  • Sukra
  • Saniscara
Wanci 5 kawastanan sa’at

  • Maheswara
  • Bisnu
  • Brahma
  • Sri
  • Kala

Masa 12:

  • Kartika
  • Pusa
  • Manggasri
  • Sitra
  • Manggakala
  • Naya
  • Palguna
  • Wisaka
  • Jita
  • Srawana
  • Padrawana
  • Asuji

Jumeneng Ratu Rama ing Ayodya, Kraton binathara, ambawahaken tanah Hindhu sadaya, pujangga tetiga, sami anganggit lambang piyambak-piyambak, dipun wastani windu, panganggitipun windu, empu tetiga wau, sinangkalan : Rasa warnasuci (446)

Windu anggitanipun Resi Walmiki:

  • Windu Adi
  • Windu Sancaya
  • Windu Kunthara
  • Windu Sangara
  • Windu Kawanda
  • Windu Wahana
  • Windu Sangkaya
  • Windu Pranila
  • Windu Tirta
  • Windu Antara
  • Windu Manggada
  • Windu Murka

Windu anggitanipun Resi Wisakarma :

  • Windu Kawanda
  • Windu Wahana
  • Windu Sangkara
  • Windu Pranila
  • Windu Tirta
  • Windu Tirta
  • Windu Manggada
  • Windu Murka

Windu anggitanipun Resi Wasusarma

  • Windu Kararti
  • Windu Kara
  • Windu Setra
  • Windu Karta
  • Windu Praniti
  • Windu Pranila

Kanjeng Nabi Muhammad S.a.w punika inggih karsa anenulad, amastani adamel dinten utawi wulan taun, panganggitipun nalika yuswa 33 taun, taksih jumeneng wonten ing Mekkah, sareng yuswa 40 taun pindhah dhumateng nagari ing Madinah ing warsa Je jumeneng wonten nagari ing Madinah 25 taun seda, lajeng kasarekaken kadhaton ing Madinah.Amangsuli cariyos panganggitipun ing dinten wulan taun, sinangkalan : Tata pandhita gati (575)

Dinten 7 :

  • Ahad
  • Isnain
  • Salasa
  • Arbaa
  • Khamis
  • Jum’at
  • Sabtu
Taun 8 :

  • Wawu
  • Jimakhir
  • Alip
  • Ehe
  • Jimawal
  • Je
  • Dal
  • Be
Wulan 12 :

  • Sura
  • Sapar
  • Mulud
  • Rabi’ulawal
  • Rabi’ulakhir
  • Jumadilawal
  • Jumadilakhir
  • Rajab
  • Sa’ban
  • Ramadhan
  • Syawal
  • Dzulka’idah
  • Besar

 

  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: